---
title: "UUID Üretici (v4 & v7)"
description: "UUID v4 (rastgele) ve v7 (zaman sıralı) üretici. Tek tek veya toplu."
url: https://sade.dev/tr/tools/uuid/
lang: tr
author: "Muhammet Şafak"
published: 2026-04-05
updated: 2026-09-06
section: Tool
tags: ["uuid","identifier"]
---

# UUID Üretici (v4 & v7)

> UUID v4 (rastgele) ve v7 (zaman sıralı) üretici. Tek tek veya toplu.

UUID (Universally Unique Identifier), çakışma olasılığı pratik olarak sıfır olan
128-bit tanımlayıcıdır. Çeşitli sürümleri vardır; pratikte ikisi öne çıkar:
**v4** ve **v7**.

## UUID v4

128 bitin 122'si rastgeledir — 4 bitlik sürüm ve 2 bitlik varyant alanları
sabittir. `crypto.randomUUID()` ile üretilir.

```
123e4567-e89b-42d3-a456-426614174000
              ^
              version (4)
```

Avantajı: dağıtık bir sistemde koordinasyon olmadan benzersiz ID üretebilirsiniz.

Dezavantajı: zamansal sıra yoktur. Veritabanı primary key olarak kullanıldığında
B-tree index'i sürekli farklı sayfalara yazılır — **insert performansı bozulur**,
özellikle yüksek hacimli tablolarda.

## UUID v7

RFC 9562 (2024). İlk 48 bit Unix milisaniye timestamp'i, kalan 80 bitin 74'ü
rastgele. Hâlâ benzersiz, ama **zaman sıralı**.

```
01876d10-1b21-7000-8000-000000000000
^^^^^^^^^^^^^ ^
timestamp ms  version (7)
```

Veritabanı primary key için neden v7 daha iyi:

- Tablodaki yeni satırlar B-tree'nin sonuna yazılır.
- Index split'leri azalır.
- Cache locality artar.
- Tarih bazlı sorgular index'ten yararlanabilir.

## Hangi durumda hangisi?

| Durum | Tercih |
|---|---|
| Veritabanı primary key | **v7** |
| API'de üretilen genel kimlikler | **v7** veya v4 |
| Tahmin edilemezliğin kritik olduğu yerler (örn. session token) | v4 |
| Eski bir sistemle uyum | v4 (her yer destekliyor) |

## v1, v3, v5 ne durumda?

- **v1**: MAC adresi + timestamp. Gizlilik açığı (cihazı sızdırıyor). Kullanmayın.
- **v3, v5**: bir namespace ile ad değerinin hash'i. Belirli bir use case için (örneğin
  deterministik ID lazımsa); aksi takdirde v4/v7'yi tercih edin.

## Çakışma olasılığı

UUID v4 için: saniyede 1 milyar UUID üretseniz bile, çakışma görmek için yaklaşık
85 yıl geçmesi gerekir. v7 için zaman parçası iki UUID'nin aynı milisaniyede
üretilmiş olmasını gerektirir — rastgele kısımdaki çakışma olasılığı yine
ihmal edilebilir.

## Gizlilik

UUID'ler tarayıcınızda Web Crypto API ile üretilir — v4 için
`crypto.randomUUID()`, v7 için `crypto.getRandomValues`.